Bizi takip edin

Ekoloji

Sessiz ve derinden büyüyen Çalık- Türkiye’de AKP ile büyüyen şirketler Hazırlayan: Yusuf Gürsucu

->

-> 470

AKP iktidarıyla birlikte muazzam bir büyüme yakalayan Çalık Holding, ayrıcalıklı bir devlet şirketi özelliği taşımaktadır. Ortalıkta pek görünmeyen Holding kapalı kapılar ardında işlerini gerçekleştirirken, özellikle Türkmenistan’ın enerji devi haline geldi

1981’de kurulan ve yönetim kurulu başkanlığını Ahmet Çalık’ın yaptığı Çalık Holding tekstil, inşaat, enerji, finans ve ticaret sektörlerinde; Türkiye’de ve özellikle Türkmenistan’da faaliyet gösteriyor. Bir dönem Türkmenistan’daki şirket personelinin bir kısmına günde sadece bir saat internet erişimi sağlanırken, internetten sadece Çalık Holding Web sayfası ve Zaman Gazetesi’ne giriş izni veriliyordu. Fethullah Gülen ile Erdoğan’ın bir dönem ortak hareket etmesini sağlayan grup olarak da nitelenen Holding, ‘FETÖ darbesi’ adı verilen olaylarla ilgili herhangi bir kavuşturma yaşamadı. İstanbul Tarlabaşı’nı Holding’e adeta bağışlayan AKP eli ile bölgenin hafızası ve tarihi yok edilmiştir.

MSP ile başlayan büyüme!

Saadet Partisi Genel Başkanlığı’nı da yapan eski MSP’li Recai Kutan, 1968 yılında dönemin Başbakanı Süleyman Demirel ile ters düşer ve DSİ’den ayrılarak bir mühendislik şirketinde genel müdür olarak çalışmaya başlar. Malatyalı olan Kutan, o günlerde memleketi Malatya’ya gider ve bölgenin parası olan bazı kesimleri bir araya getirip, “Size yabancı kaynak bulacağım. Yüzde 70 yabancı kredi bulacağım. Böyle bir imkan var. Siz de yüzde 30 yerli kaynak yaratın” der. Malatyalı 17 aile, sermayelerini birleştirerek yüzde 30 kaynak oluştururlar ve alınan dış kredi ile Malatya’da büyük bir iplik fabrikası kurulur. Fabrika çalışırken yerli ortaklar arasında sorunlar çıkar ve Kutan yine araya girer. Uzun görüşmelerden sonra fabrika, ortaklardan biri olan Mahmut Çalık’a bırakılır. Mahmet Çalık, Çalık Holding’in patronu olan Ahmet Çalık’ın babasıdır. O günden sonra Holdingleşmenin ilk nüvesi oluşmuş olur.

AKP ile 10 kat büyüdü!

AKP iktidarı döneminde 10 kat büyüyen Çalık Holding’in geçmişten gelen ilişkileri sayesinde Tayyip Erdoğan’la yakın diyaloga girer ve Erdoğan’ın damadı Berat Albayrak’ı Holding’e CEO yapar. Ahmet Çalık, damat Albayrak’ı Holding’e CEO yaptıktan sonra devlet ihalelerini peş peşe almaya başlar. Çalık Grubu’nun 2002’de 17 olan şirket sayısı 2009’da 34 olur daha sonra bu sayıya birçok şirket eklenir. 2009 yılında açıklanan sermaye teşviğinde “Boru hatlarıyla taşımacılık projeleri”ne teşvik uygulanmaya başlar. Çalık Holding o tarihte Samsun-Ceyhan Petrol Boru Hattı Projesi’ni yürütmektedir. Yani 2 milyar dolarlık proje için teşvik çıkarılmıştır. Ayrıca rafineri kurmak için hazırlanan Holding için olduğu iddia edilen rafineri teşvikleri de pakette yer alır. Aynı tarihlerde AKP Milletvekilleri Murat Mercan, Mehmet Ceylan, Mehmet Şahin ve MHP’li Milletvekili Deniz Bölükbaşı Çalık’ın uçağı ile Türkmenistan gezisine gittiği, CHP İzmir Milletvekili Canan Arıtman’ın “Çalık’a ait özel uçakla gitmemiz ahlaki olmaz” açıklaması üzerine ortaya çıkar.

Çalık Sabah grubunu aldı!

Berat Albayrak, Çalık Holding’e CEO olduktan sonra Holding Sabah ve ATV ihalesini alır. Çalık grubu 5 dakika süren ihale sonucunda Sabah’ın ve ATV’nin sahibi oldu. Başbakan’ın damadının üst düzey yönetici olduğu Çalık Grubu’na, devletin malı olan Sabah-ATV grubunu 1.1 milyar dolara alması için iki kamu bankasından aldığı krediyi ilk 3 yılı ana para ödemesiz 10 yıl vadeli olarak alır. Halkbank ve Vakıfbank’tan toplam 750 milyon dolarlık proje kredisi kullanır. Katarlı medya grubu Al Wasaeel International Media Co. da 350 milyon dolar vererek Sabah-ATV’nin yüzde 25’ine sahip olur. Böylelikle Çalık, 2008 yılında devletin parasıyla AKP devletinin televizyon ve gazetesi haline getirir. Türkiye’nin en büyük ikinci medya grubuna sahip olduktan sonra Çalık, TOKİ’den ihaleler, Irak’ta enerji işleri alır. Çalık grubunun uzun süre genel müdürlüğünü yürüten Berat Albayrak ise AKP’nin enerji bakanı olarak enerji alanındaki ‘tecrübesine’ resmiyet kazandırdı. Bu arada, TİGEM’e ait olan Yalova Devlet Üretme Çiftliği’nin arazisi, turistik tesis yapmaları için Dubai İslam Bankası ve Çalık Holding ortaklığına satılmıştır.

Off-shor şirketler!

AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın damadı ve Enerji Bakanı Berat Albayrak ve kardeşi Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde çok sayıda Off-shore şirketi kurulmuştur. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörlüğünü yapar. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve sermayenin Off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Erdoğan’ın damadı ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçmektedir. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir Off-shore şirketle bağlantılı görülmektedir. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunmaktadır. Serhat Albayrak söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütmektedir.

Panama skandalı!

Vergi kaçırmak için hesapların açıldığı Pamana’da bulunan Mossack Fonseca isimli hukuk şirketine ait sızdırılan belgeler arasında Türkiye’ye ilişkin birçok isim yer alır. O isimler arasında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın da uzun sure CEO’luğunu yaptığı Çalık Holding’e bağlı Çalık Enerji de yer vardır. Ahmet Çalık’a ait Çalık Enerji’nin ise Meet Continent Limited isimli şirketle ilişkili olduğu görülür. Şirketin Panama’daki hesaplarının 2002 ve 2003’te kullanıldığı açıklanan belgelerden anlaşılır. Birleşik Krallık merkezli şirket ve Çalık Enerji’nin Panama’da açtığı hesabın Çin merkezli olması ise dikkat çeker. ‘Panama Skandalı’ndaki AKP’li İş Adamları Panama’daki hesapların sızdırılmasıyla ortaya çıkar. Bunlar arasında Tayyip Erdoğan’a çok yakın iş adamları; Fettah Tamince, Ali Ağaoğlu, Mehmet Cengiz, Zorlu Holding, Çalık Grubu, Altınbaş Holding ve diğerleri olarak sıralanmaktadır. Erdoğan’ın Başbakan olduğu dönemde Kuzey Irak’ta kara yolu ile petrol taşımacılığı hakkı kazanan şirketin ortaklık yapısında Barzani’ye yakın Nezir ailesi ile Çalık Holding yöneticileri olduğu gibi Berat Albayrak’ın yayımlanan e-maillerinden anlaşıldığı üzere Powertrans şirketinde Albayrak’a sormadan hiçbir adım da atılmağı biçiminde açıklamalar basına yansımıştır.

Çalık’ın bazı şirketleri!

Çalık Holding birçok alanda faaliyet göstermektedir. Holding’in Enerji şirketleri ise; Çalık Enerji, Yeşilırmak Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (YEDAŞ), Yeşilırmak Elektrik Perakende Satış A.Ş (YEPAŞ), Kosova Çalık Limak Energy Sh.A., (KEDS), Elektrik dağıtımı alanında faaliyet gösteren ARAS EDAŞ, Elektrik perakende satış alanında faaliyet gösteren ARAS EPAŞ. İnşaat Şirketleri; GAP İnşaat, Çalık Gayrimenkul. Madencilik şirketi; Lidya Madencilik. Tekstil Şirketleri; Çalık Denim, Gap Pazarlama. Finans Şirketleri; Aktif Bank, BKT (Arnavutluk Banka). Telecom şirketi; ALB TELECOM (Arnavutluk). Çalık Holding’in yurtdışı yatırımları ise Türkmenistan’da 17 adet enerji üretim tesisi vardır. Ayıca Holding’in Irak’ta 2, Libya’da 1 adet enerji santrali vardır. Asya coğrafyasının en önemli enerji projesi olarak kabul edilen Türkmenistan, Afganistan, Pakistan ve Hindistan’ı (TAPI) birbirine bağlayacak doğalgaz projesinin paralelinde ilerleyecek olan elektrik hattı projesini de Çalık Holding almıştır.